Dankbaarheid: wat heeft dit met geluk te maken?

Dankbaarheid

Dankbaarheid is in de grond van de zaak een geluksgevoel en daarom zijn dankbare mensen ook gelukkige mensen. De intensiteit van het geluksgevoel, dat met de echte dankbaarheid samengaat, is een prachtige, diepe, emotionele ervaring.

Valse dankbaarheid

Het woord dankbaarheid heeft voor veel Nederlanders een vervelende klank. De reden hiervan wordt mooi verwoord in het liedje dankbaar van Robert Long. Hij heeft het over een soort valse dankbaarheid voor zaken waar je niet dankbaar voor hoeft te zijn. De dankbaarheid waar hij het over heeft is geen waarachtig gevoel, het is een opgelegde norm. De norm die we als kind leren als we ‘dank u wel’ zeggen voor het plakje worst bij de slager.

Dank je wel zeggen is ook belangrijk

Uiteraard is het belangrijk dat je als kind leert om dank u wel te zeggen. Maar wat nog belangrijker is, dat je je realiseert waarvoor je eigenlijk dankbaar bent.Bedank je omdat je écht blij bent of omdat je het ervaart als een verplichting? Dankbaarheid tonen zonder de bijhorende emotie is geen dankbaarheid maar beleefdheid. 

Je écht dankbaar voelen zonder het te uiten is een gemiste kans. Iemand oprecht bedanken is een teken van waardering en het uiten van waardering wordt gewaardeerd.  

Wat is échte dankbaarheid

Dankbaarheid is je realiseren dat niets vanzelfsprekend is. Hoe vanzelfsprekend is het dat je veilig thuis komt na een rit in de drukke avondspits? Hoe vanzelfsprekend is dat je kinderen gezond zijn? Vaak realiseer je dit pas als er iets ernstigs is gebeurd. 

De intensiteit van het geluksgevoel, dat met de dankbaarheid samengaat, is de diepe emotionele ervaring die bij dankbaarheid hoort. Dankbaarheid is in de grond van de zaak een geluksgevoel en daarom zijn dankbare mensen ook gelukkige mensen. Het mooie van dankbaarheid is dat je het kunt leren.

De kracht van dankbaarheid

Een mooi en praktisch boek over dankbaarheid is De Kracht van Dankbaarheid van Ernst Bohlmeijer en Monique Huisbergen. Het spreekt me aan omdat het je op een praktische manier op weg helpt met concrete oefeningen en tips. Het toont hoe je meer dankbaarheid kunt ervaren en dit als een basishouding in je leven kunt integreren. 
Het boek is nergens zoetsappig of moraliserend en maakt een duidelijk onderscheid tussen opgelegde dankbaarheid en de vrijwillige dankbaarheid. Eigenlijk is het een ‘must read’ voor iedereen die het moeilijk vind om dankbaar te zijn. 

Kun je dankbaar zijn én je ongelukkig voelen?

In het leven is niet alles positief. Als je man je onverwachts verlaat voor een ander dan is het gevoel van dankbaarheid (meestal) ver te zoeken. Nu zijn er positivisten die je vertellen om dat ene lichtpuntje te zoeken in een negatieve ervaring. Dit is onzin. Je hoeft je niet koste wat het kost dankbaar te voelen als het leven je tegenzit. Er zijn situaties waar je je doorheen moet bijten.

Wat kun je doen als je geen dankbaarheid kunt voelen?

Er zijn situaties en gebeurtenissen die zo heftig zijn, dat echte dankbaarheid onmogelijk is. Het hoogst haalbare is dat je in de situatie berust. Soms kunnen dingen gewoon niet anders. Het overkomt je en het liefst zou je een dergelijke situatie willen overslaan. Je kunt het echter niet wegwensen en je weet dat je erdoorheen moet.

Dit soort situaties kun je eigenlijk alleen maar aanvaarden. De uitdrukking is dat je het onder ogen ziet. Dit wil zeggen dat je het erkent en aanvaardt als jouw pijn of verdriet.

Verdriet en dankbaarheid

Het helpt veel mensen om zich de tijdelijkheid van een probleem of situatie te realiseren. Het komt allemaal goed is meestal waar en troostend, maar mijn ervaring is, dat het volledig aanvaarden van de situatie en de daarbij horende pijn, verdieping geeft. Verdriet gaat beter om met erkenning dan met ontkenning. Zeggen dat je dankbaar bent, terwijl je het verdriet ontkent, is een niet gemeende dankbaarheid, die je geluk eerder in de weg staat dan vergroot.

Als je echter middenin je verdriet een onverklaarbare dankbaarheid voelt, dan grenst dit gevoel aan gelukzaligheid. Dit is échte Troost, die je mag putten uit een Kracht die groter is dan jijzelf.

Pelgrimeren en dankbaarheid

Dat intense gevoel van dankbaarheid heb ik ervaren tijdens één van mijn pelgrimstochten. Ik ging op weg met een gevoel van onverwerkt verdriet. Dit gevoel had te maken met het overlijden van mijn zus. Ik voelde dat ik dit niet goed heb kunnen afsluiten en voelde mij daar verdrietig over.

Op een bepaald moment, ik weet niet waarom, maar nog wel waar het gebeurde, kwam er een bijzonder gevoel over mij. Ik zag of voelde opeens de oprechte liefde die we ooit voor elkaar hebben gehad. Het was alsof de mist oploste. Het werd zonnig en warm het onbestemde en verdrietige gevoel verdween. Er was alleen nog een intens gevoel van liefde en dankbaarheid.

Ditzelfde gevoel heb ik ook mogen ervaren toen ik op het plein voor de kathedraal van Santiago de Compostella stond. Een gelukzalig gevoel dat gepaard ging met tranen. Intense dankbaarheid.

verschil tussen een pelgrimstocht en een bedevaart

Verdriet en zielig zijn

Zielig zijn heeft een negatieve intonatie. Ik denk dat dit komt omdat we zieligheid en zelfmedelijden door elkaar gebruiken. Als je het woord zielig kunt interpreteren als het in verbinding staan met je ziel dan krijgt het een totaal andere waarde. 

Echt verdriet staat toe dat je die verbinding aangaat. Deze vorm van zieligheid en verdriet kunnen samen gaan op een manier waar geen ruimte is voor zelfmedelijden. Op die manier is zieligheid een vorm van existentialisme, een wijze van Zijn, dat hoort bij verdriet.

Verdriet en zelfmedelijden

Als bij zielig zijn je Ziel centraal staat dan staat bij zelfmedelijden je zelf of je ego centraal. Zelfmedelijden is, hoe vreemd dat ook klinkt, naar buiten gericht. Je wilt dat je omgeving je lijden ziet en zelfs mee gaat lijden in jouw pijn. Dit is feitelijk onmogelijk want een ander kan niet met je meelijden. Jouw pijn is niet gelijk aan de pijn van een ander. 

Verdriet vergelijken

Een verbinding aangaan met lotgenoten is vaak helpend, maar het kan je ook vervreemden van je eigen pijn.

Relativeren van je pijn is een manier om ermee om te gaan, maar het is geen excuus om je pijn of verdriet te ontkennen of te vergroten. Het verdriet dat jij voelt omdat je man je verlaten heeft, is niet groter of kleiner dan het verdriet van iemand wiens partner is overleden. 

Wanneer je je realiseert dat je jouw verdriet niet kunt vergelijken met dat van anderen, dan kun je ook op een andere manier met je pijn zijn. Dan mag je jezelf toestaan om zielig te zijn, om het naar binnen gerichte verdriet op jouw eigen wijze te ervaren. Dat is vragen om Wezenlijke aandacht; het is de vraag of Iemand aandachtig bij je wil zijn.

Dankbaar zijn omdat het erger had gekund

Het vergelijken van pijn zou kunnen leiden tot een vreemd gevoel van dankbaarheid. Je zou je dankbaar kunnen voelen omdat het leed van een ander erger is dan jouw leed. Dit is in mijn ogen een wrange manier van dankbaar zijn. 

Soms kun je je realiseren dat hetgeen je is overkomen nog erger had kunnen zijn. Je kunt een hersenbloeding krijgen en er ‘niets’ aan overhouden, je kunt ernstig vallen, zonder iets te breken. Ondanks het feit dat deze vorm van dankbaarheid oprecht lijkt te zijn, is dit misschien meer een vorm van relativeren dan van dankbaarheid. 

Hoe vaak hoor of gebruik jij de ‘wees-blij-dat’ dooddoener? De wees-blij-dat dooddoener is een frase, die we allemaal wel eens gebruiken: “Wees-blij-dat het niet erger is!” 

Het effect is geen dankbaarheid, maar schaamte. Vaak genoegd heb ik mij afgevraagd, waarom ik mij eigenlijk ondankbaar voelde, terwijl het allemaal veel erger had kunnen zijn.

Net als bij dankbaarheid is blijheid een emotie die je voelt opwellen. Je kunt niet op commando blij of dankbaar zijn, dus vraag dit ook niet van jezelf of van een ander.

Dankbaarheid en geluk

Wat voel je precies als je dankbaar bent? De emotie die bij mij naar bovenkomt is intenser dan blijdschap, alhoewel ik blijdschap ook een heerlijk gevoel vind. Dankbaarheid en het gevoel van geluk liggen in mijn beleving dichter bij elkaar. Misschien is de term geluk zelfs nog te oppervlakkig als ik het over dankbaarheid heb. Eerder gebruikte ik al de term gelukzaligheid. Dat lijkt de lading meer te dekken, maar het blijven woorden.

Zoals ik al eerder schreef, voor mij geldt zeker dat dankbare mensen gelukkige mensen zijn. Aan de andere kant zou ik dankbaarheid niet als ‘maniertje’ willen gebruiken om je geluksgevoel te vergroten. Dankbaarheid is een diepe emotie, die beslist niet hetzelfde is als braaf ‘dank je wel’ zeggen omdat anderen het nog slechter hebben of omdat hetgeen je is overkomen nog erger had kunnen zijn.

Featured image: Afbeelding van Marisa04 via Pixabay

Laat een reactie achter

Jouw adviezen kunnen anderen helpen!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Misschien ook interessant:

Inhoud van het artikel