Het pelgrimspad (LAW 7), 466 km van Amsterdam naar Visé

Pelgrimspad - LAW 7

De pelgrim in de middeleeuwen had geen tijd voor meerdaagse wandeltochten. Als hij zijn werk neerlegde om een pelgrimstocht te maken, deed hij dit altijd met een doel voor ogen.

Hij zocht genade en deed met de tocht boete voor de fouten die hij had gemaakt.
Hij hoopte op een wonder door plaatsen te bezoeken waar al eerder wonderen hadden plaatsgevonden of hij wilde zijn band met God versterken door een lange en gevaarlijke route af te leggen in het vertrouwen dat God voor hem zou zorgen.

Het pelgrimspad van Amsterdam naar Belgische Visé is een voorbeeld van zo’n oude tocht die zich grotendeels op Nederlands grondgebied bevindt. De route kan twee kanten opgaan omdat het drie belangrijke bedevaartsoorden met elkaar verbindt: Amsterdam, Den Bosch en Visé (Wetem).

Het mirakel van Mokum

Op 15 maart 1345 vond er een wonder plaats in Amsterdam. Op de Kalverstraat lag een man op sterven. De priester had de zieke man de laatste heilige sacramenten toegediend. Iemand ontvangt dan een hostie, dit is een rond schijfje ongedesemd tarwebrood dat het lichaam van Christus symboliseert.

De man was zo ziek dat hij de hostie uitbraakte. Volgens de voorschriften uit die tijd werd het braaksel van de man in het haardvuur geworpen om te verbranden. De volgende ochtend bleek dat de hostie niet was verteerd of verbrand. Een vrouw bracht de hostie naar de pastoor van de Sint Nicolaaskerk (dit is de huidige Oude Kerk). 

De volgende dag had de hostie zich op miraculeuze wijze verplaatst naar het huis aan de Kalverstraat. Omdat de hostie zich drie keer verplaatste van de kerk naar het huis op de Klaverstraat, besloot men van het huis een plek van verering te maken. De wonderhostie zou een kerk krijgen, de Heilige Stede (later de Nieuwezijds Kapel).

Nieuwezijdse kapel
Jan Veenhuysen. Nieuwezijds Kapel, Amsterdam, gezien vanaf de Kalverstraat/ Collectie Stadsarchief Amsterdam.

Ondanks het feit dat de Heilige Stede twee keer afbrandde, bleef de monstrans (=reliekhouder) met de heilige hostie gespaard. De kerk werd telkens op dezelfde plaats herbouwd en jaarlijks werd er een sacramentsprocessie gehouden om het wonder te herdenken.

Toen de Heilige Stede na de beeldenstorm in protestantse handen viel en in 1578 de naam Nieuwezijds Kapel kreeg, raakte de hostie vermist. De functie van de Heilige Stede werd overgenomen door de schuilkerk aan het Begijnhof. De processie werd door de protestante machthebbers verboden, maar in 1881 werd deze nieuw leven ingeblazen in de vorm van een Stille Omgang.

De route komt voort uit de route die de pastoor liep met de hostie en wordt jaarlijks gehouden in de nacht van zaterdag op zondag na 12 maart. 

De Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch

Toen een jonge arbeider op een dag in januari in 1380 hout zocht om een vuurtje aan te leggen, vond hij een oud beschimmeld houten beeld. Op het moment dat hij het in stukken wilde hakken, kwam de bouwmeester binnen. Hij zag direct dat het om een Mariabeeld ging en kon de jonge arbeider nog net tegenhouden.

De jonge arbeider bracht het beeld naar de Sint Jan, die op dat moment werd gebouwd. Het was witte donderdag en men maakte zich op om het Heilige Graf te omringen met beelden. De jonge arbeider wilde zijn gevonden beeld daar een plekje geven.

Het beeld werd echter afgewezen. Het was lelijk en oud. Eén van de broeders, Wouter genaamd, ontfermde zich echter over het beeld en plaatste het bij het St. Michaelsaltaar. Uiteindelijk vond een priester het beeld toch te lelijk voor dat altaar en liet het door een knecht weghalen. Hierop vroeg broeder Wouter of hij het beeld mocht hebben. Hij wilde het mee naar huis nemen.

Het beeld was echter zo zwaar dat hij het in de kerk moest achterlaten. Het kreeg nu een andere plek bij het Onze Lieve Vrouwekoor, waar het soms naast en soms achter het altaar werd geplaatst. Broeder Wouter vroeg een restaurateur het beeld te herstellen, maar ook zelfs hij vond het te lelijk. De zoon van de restaurateur wilde wel helpen, maar het beeld knapte er niet van op. Integendeel, het werd er alleen maar lelijker van, zo lelijk dat zelfs broeder Wouter het niet meer mee wilde hebben.

Toch liet het beeld hem niet los. Broeder Wouter besloot een mantel voor het beeld te maken en toen hij op straat kinderen met een houten popje zag spelen, nam hij dit mee om het beeld te voorzien van een Jezuskindje.

Zoete Lieve Vrouw van Sint Jan

Het Mariabeeld, dat eerst verguisd werd om haar lelijkheid, zou uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor 500 wonderen, allen opgetekend in de periode tussen 1381 en 1603 in het mirakelboek van Onse Lieve Vrouwe tot ‘s Hertogenbosch.
Er vonden genezingen plaats en Maria verscheen in dromen van pelgrims. Beroemde bezoekers van de kapel waren o.a. Fillips II, Philips de Schone, Karel V en Erasmus.

Tijdens de beeldenstorm werd het beeld in veiligheid gebracht in Brussel. Ook daar vonden vereringen plaats. In 1853 werd het beeld teruggegeven aan Den Bosch. Nog steeds wordt het jaarlijks door zo’n 400.000 mensen bezocht.

Fraters verlaten met het beeld van de Zoete Lieve Vrouw de Sint Jan.
1938 Fraters verlaten met het beeld van de Zoete Lieve Vrouw de Sint Jan - Beeldbank Den Bosch

Op de tweede zondag in mei vindt er een processie plaats, waarbij het beeld wordt rondgedragen. De processieroute wordt de Beeweg genoemd en vindt vanwege de kwetsbaarheid van het beeld alleen plaats bij droog weer. 

Het Mariabeeld is te bezichtigen in de Mariakapel in de Sint Jan.

De Heilige Hadelinus van Visé

Hadelinus was een monnik van de abdij van Solignac, waar Remaclus abt was. Samen met Remaclus trok Hadelinus naar de Ardennen, waar ze de abdij van Stavelot stichtten. Toen Remaclus bisschop van Maastricht werd, trok Hadelinus zich terug. Hij werd kluizenaar. Doordat meerdere kluizenaars zich rond hem verzamelden ontstond het dorp Celles bij Dinant. Celles dankt zijn naam aan de kluizenaars-cellen en zou later een klooster worden. Hadelinus werd gezien als een bijzondere raadgever.

In de middeleeuwen ontstonden diverse wonderbaarlijke verhalen over Hadelinus. 

Tijdens een wandeling in de zomer kwam hij een aantal maaiers tegen die op het veld werkten. Omdat ze geen water meer hadden, stak Hadelinus zijn stok in de grond. Onmiddellijk ontsprong er een bron.

In een ander verhaal werd hem gevraagd een doofstomme vrouw te genezen. Omdat hij zichzelf onwaardig vond, bad hij tot God. Na het maken van een kruisteken over de lippen van de vrouw, genas zij. Zodra ze kon spreken, loofde ze God.

Andere legendes gaan over de genezing van de doodzieke echtgenote van de heer van Béon en het opwekken van een dode vrouw met de naam Guiza.

Hadelinus wordt afgebeeld met een duif op zijn schouder vanwege een droom over een engel die in de vorm van een duif aan hem verscheen. 

schrijn Sint Hadelinus

Na de dood van Hadelinus werd het klooster in Celles omgevormd tot een kapittel. De machtige kloosterlingen kregen echter ruzie met de plaatselijke dorpsheer. Op aanwijzing van de bisschop van Luik werden de relieken van Hadelinus op 11 oktober 1338 overgebracht naar de kerk van Visé (Nederlandse naam: Wezet).

In de Kapittelkerk van Sint Martinus en Sint Hadelinus is de schrijn met het stoffelijk overschot van Sint Hadelinus te bezichtigen. In 1414 werd de schedel uitgenomen en in een afzonderlijke reliekschrijn (een borstbeeld) geplaatst. 

Dit borstbeeld wordt elke derde zondag in september in processie rondgedragen.

De symboliek van de tocht

Iedere pelgrim gaat op weg met zijn eigen verhaal, maar omdat je een oude tocht volgt kan de geschiedenis en de symboliek van een tocht je helpen met een levensvraag.

Zo symboliseert het mirakel van Amsterdam de zoektocht naar je bestemming.

Gedachten die hierbij horen zijn:

Onze Lieve Vrouwe van Den Bosch heeft te maken met het niet gezien worden.

Termen die hierbij horen zijn:

De heilige Hadelinus van Vise staat voor bescheidenheid en vertrouwen.

Hierbij horen termen als

Praktische informatie over het pelgrimspad

pelgrimspad - routekaart

De route van in totaal 466 kilometer is beschreven in twee boeken. 

Het fijne van deze boeken is dat je een beschrijving krijgt van alles wat je onderweg tegenkomt. Ze staan vol met leuke en interessante details. 

Als je alleen geïnteresseerd bent in de wandeling dan kun je de routes downloaden op het wandelnet. De tocht is daar ook onderverdeeld in twee etappes:

  1. van Amsterdam naar Den Bosch
  2. van Den Bosch naar Visé

Overnachten

Soms regel ik de overnachtingen vooraf zodat ik per dag een doel heb om naartoe te lopen. De eerste dag loop je bijvoorbeeld bijna 20 km naar Schiphol. Het is fijn als je daar meteen in een hotel terecht kunt en niet hoeft te zoeken naar een overnachting. 

Het bevalt mij heel goed om de hotels onderweg te reserveren via booking.com. 

Booking.com
Booking.com

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Inhoud van het artikel

Misschien ook interessant: